jigarshayar

નમસ્કાર મિત્રો! આજની દોડધામ ભરેલી દુનિયામાં, જ્યાં દરેક વ્યક્તિ કંઈક ને કંઈક સાબિત કરવાની હોડમાં છે, ત્યારે મેં થોડો સમય કાઢીને મારા અંતરના અવાજને શબ્દોમાં ઉતારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. મારી આ નવી ગઝલ માત્ર શબ્દોની ગોઠવણ નથી, પણ એ મારો પોતાનો અંગત દૃષ્ટિકોણ અને જીવન જીવવાની મારી ફિલસૂફી છે. ચાલો, આજે મારા બ્લોગ પર મારી આ રચનાની પાછળ છુપાયેલી મારી લાગણીઓ અને વિચારો તમારી સમક્ષ રજૂ કરું.  મેં શોહરતના સિક્કા ઠુકરાવી, એક જિંદગી બેનામી પસંદ કરી છે,  તમાશો જોવા ભેગી થતી ભીડ કરતાં, મેં મારી બદનામી પસંદ કરી છે. ભીડ અને શોહરતનો મોહ આપણે એવા સમાજમાં જીવીએ છીએ જ્યાં લોકો પ્રસિદ્ધિ અને વાહવાહી માટે કંઈ પણ કરવા તૈયાર હોય છે. પણ મેં અનુભવ્યું છે કે જે ભીડ તમારી સફળતા પર તાળીઓ પાડે છે, તે જ ભીડ તમારી નિષ્ફળતાનો તમાશો જોવા પણ સૌથી પહેલાં એકઠી થાય છે. તેથી જ, મેં એવા ખોટા આકર્ષણો અને શોહરતના સિક્કાઓ ઠુકરાવીને, એક શાંત અને બેનામી જિંદગી જીવવાનો નિર્ણય લીધો છે. મને લોકોના દંભી પ્રેમ કરતાં મારી પોતાની શરતો પર મળેલી બદનામી વધુ મંજૂર છે. જ્યાં શ્વાસ લેવા માટે પણ મારે કોઈની મંજૂરી લેવી પડે,  એ બાદશ...

વ્યથાની આગમાં જો સાવ હું ઠરી ગયો હોત, તો શ્વાસોના વહેણ પહેલાં જ હું મરી ગયો હોત. મને ઘાયલ કર્યો છે એણે જ, જે શ્વાસ હતા મારા, જો હોત દુશ્મન કોઈ, તો રસ્તો હું ભૂલી ગયો હોત. છુપાવી છે મેં ભૂલોની બધી પીડાઓ હાસ્યમાં, જો રડી પડ્યો હોત, તો જમાનો ડરી ગયો હોત. ફક્ત આ શ્વાસનો કાટમાળ હવે ઊંચકીને ફરું છું હું, જો હોત કોઈ કિનારો મોતનો, તો તરી ગયો હોત. પીડાને ઘૂંટડે-ઘૂંટડે પીને 'જિગર' જીવ્યો છે અહીં, ન હોત જો આ ગઝલ, તો ક્યારનોય મરી ગયો હોત. ~ jigarshayar ✍️ સ્વાગત છે તમારા સૌનું jigarshayar.in ના આ અંતરંગ કક્ષમાં. આજે અહી કોઈ શાબ્દિક ઔપચારિકતા નથી, પણ એક એવી વેદનાનો ઉઘાડ છે જેણે મારા અસ્તિત્વને છિન્નભિન્ન કરી નાખ્યું છે. ક્યારેક કાગળ પર માત્ર શાહી નથી ઢોળાતી, પણ હૃદયની શિરાઓમાંથી ધગધગતું રક્ત ટપકે છે. ગઝલ એ કોઈ નિરાંતના સમયે લખાયેલી માત્ર શબ્દોની ગોઠવણ નથી હોતી; એ તો જીવતેજીવ સળગતી ચિતા પર બેસીને, પોતાની જ અર્થી ઉઠતાં જોઈને ગાયેલું મરશિયું છે. આજે જે ગઝલ હું તમારી સમક્ષ મૂકી રહ્યો છું, એ માત્ર એક રચના નથી, એ મારા ખંડિત શ્વાસોનો દસ્તાવેજ છે. ચાલો, આજે હું જ તમને મારા આ શબ્દોની ભીતર...

ચીંથરાં સળગાવીને નવું આકાશ લઈએ, ચાલ, એ જૂની ગલીનો શ્વાસ બદલી લઈએ! કાચના ટુકડા હતા જે પાછલા રસ્તે, એ બધી ધૂળ ખંખેરી, પ્રવાસ બદલી લઈએ. કોણ સંતાયું હતું એ બંધ બારીમાં? છોડ એ વહેમો, હવે ઇતિહાસ બદલી લઈએ. ભીખમાં માગ્યો નથી આ તડકો અમે, ખુદ બળીને ચાલ, આભનો મિજાજ બદલી લઈએ! કોઈના હોવા ન હોવાથી 'જીગર' શું થાય? બંધ કર પુસ્તક, હવે આખું પ્રકરણ બદલી લઈએ! ~ jigarshayar ✍️

નથી આ શ્વાસના પુંજે કોઈ કેવળ મૃગજળનો ખેલ, મેં ખુદના જ અસ્તિત્વના કિલ્લા અહીં અણઘડ ચણાવ્યા છે. ભલે આખી સૃષ્ટિ કહે છે કે સત્ય છે કેવળ મૌન, મેં શબ્દોના ચીરા પાડીને ભીતરના તથ્યો રણકાવ્યા છે. ગગન પણ ઝૂકીને પૂછે છે હદ મારી તરસની હવે, મેં શૂન્યના તળિયે જઈને અમૃતના ઝરા સળગાવ્યા છે. અધૂરી મંજિલોને વળગી રહેવાની આદત નથી મુજને, મેં રસ્તાઓનાં વળાંકોને આઠ દિશાના નામ ગણાવ્યા છે. પડછાયા પણ હવે તો શોધે છે રસ્તો મારી ઓળખનો, જિગર, મેં કાળના કપાળે અકબંધ હસ્તાક્ષર લખાવ્યા છે. ~ jigarshayar ✍️  આજે મારે મારી એક એવી રચના વિશે વાત કરવી છે, જે માત્ર શબ્દોની ગોઠવણ નથી, પરંતુ મારા અસ્તિત્વના અતળ ઊંડાણમાંથી, પીડા અને પરમ સત્યના મંથનમાંથી ઉદ્ભવેલો એક નાદ છે. જ્યારે કાગળ પર કલમ ચાલી, ત્યારે એ માત્ર શાહી નહોતી, પણ ભીતર પડેલા કેટલાક ઘાવ અને એમાંથી જન્મેલી સમજણનો સ્ત્રાવ હતો. ચાલો, આજે મારી આ પંક્તિઓના ગર્ભમાં છુપાયેલા દર્દ અને સત્યને જરા વધુ નજીકથી અનુભવીએ. નથી આ શ્વાસના પુંજે કોઈ કેવળ મૃગજળનો ખેલ, મેં ખુદના જ અસ્તિત્વના કિલ્લા અહીં અણઘડ ચણાવ્યા છે. જીવન અને આ શ્વાસોચ્છ્વાસની પ્રક્રિયા માત્ર એક આભાસ કે મૃગજળ (Mir...

ક્યારેક કાગળ પર ઉતરેલા શબ્દો માત્ર ગઝલ નથી હોતા, પણ ભીતર ચાલી રહેલા કોઈ ભયાનક યુદ્ધનો ચિતાર હોય છે. આજે હું મારી પોતાની આ ગઝલ તમારી સાથે વહેંચી રહ્યો છું, પણ માત્ર શબ્દોથી નહીં, એની પાછળ છુપાયેલી મારી અંગત વેદનાઓ, મારા અનુભવો અને મારી વિચારધારા સાથે. ચાલો, મારી કલમની આ સફરમાં આજે હું તમને મારા મનની ભીતર લઈ જાઉં. અરીસામાં જે રોજ મને ઘૂરી રહ્યો છે, એ ચહેરાની હકીકત કોની છે? હું તો ક્યારનોય હારી ચૂક્યો છું, તો પછી આ જીવવાની આદત કોની છે? આ શેર મેં એ મનોસ્થિતિમાં લખ્યો છે જ્યારે હું મારી પોતાની જાતથી સાવ અજાણ્યો થઈ ગયો હતો. ઘણીવાર હું અરીસા સામે ઊભો રહું છું, ત્યારે મને મારો જ ચહેરો કોઈ પારકા માણસ જેવો લાગે છે. અંદરથી હું સંપૂર્ણપણે તૂટી ચૂક્યો છું, સંજોગો સામે હથિયાર હેઠાં મૂકી દીધા છે. છતાં, રોજ સવારે ઊઠીને શ્વાસ લેવાની અને જિંદગી ઢસડવાની આ જે યાંત્રિક પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, તે મને ખુદને સવાલ કરવા મજબૂર કરે છે કે ખરેખર આ શરીરમાં કોણ જીવી રહ્યું છે? આ જીવવાની આદત હવે મારી તો નથી જ રહી. ઘર બળીને ખાખ થયું, ત્યારે આખો જમાનો તમાશો જોતો રહ્યો, હવે રાખની ઢગલી ફંફોળીને પૂછે છે લોકો કે, આ મિલકત કોન...

ખતાના શોકની અંતિમ મજલ અકસર હસાવે છે, રડ્યો ના હું, બસ એક હાસ્ય જન્મી ગયું નદામત માં! કરે છે વાર છાતી પર છતાંયે સ્મિત રાખે છે, ગજબની સાદગી મેં જોઈ છે લોકોની નિયત માં! ખુદા સમજીને જેની ઉંમર આખી બંદગી કીધી, ફકત પથ્થર જ નીકળ્યો એ મારી આખી ઈબાદત માં! નથી રાખી તમન્ના મેં કદી કોઈ સહારા ની, હું મારો હાથ પકડીને જ ચાલ્યો છું મુસીબત માં! કબર પર મારી એણે રડીને એટલું જ કીધું 'જિગર', બહુ સસ્તો માણસ હતો, પણ મોંઘો પડી ગયો મૈયત માં! ~ jigarshayar ✍️  નમસ્કાર મિત્રો. jigarshayar.in ના આ મંચ પર આપ સૌનું ફરી એકવાર સ્વાગત છે. જીવન એક એવી અકળ અને વળાંકોથી ભરેલી સફર છે, જ્યાં ક્યારેક સંબંધોના રસ્તાઓ પર માણસ પોતાની જાતને જ ખોઈ બેસે છે, તો ક્યારેક પોતાની જ ભીતર એક આખો અફાટ દરિયો શોધી લે છે. શબ્દો મારા માટે માત્ર અભિવ્યક્તિનું માધ્યમ નથી, પરંતુ શ્વાસોશ્વાસની પ્રક્રિયા સમાન છે. એક શાયર જ્યારે કલમ ઉપાડે છે, ત્યારે તે માત્ર કાગળ પર શાહી નથી ઢોળતો, પરંતુ પોતાના લોહીથી પોતાના અનુભવોને આકાર આપે છે. આજે જે ગઝલ હું તમારી સમક્ષ મૂકી રહ્યો છું, તે કોઈ એક દિવસની નીપજ નથી, પરંતુ વર્ષો સુધી માણસોને, તેમની નિયતને અને...

કહેવાય છે કે જ્યારે શબ્દો થાકી જાય છે, ત્યારે મૌન બોલવાનું શરૂ કરે છે. પણ જ્યારે એ મૌન પણ અસહ્ય બની જાય, ત્યારે જન્મે છે એક ગઝલ. આજે મારે એવી જ એક રચના વિશે વાત કરવી છે જે માત્ર કાગળ પર ઉતરેલા અક્ષરો નથી, પણ મારા અસ્તિત્વના વણઉકેલ્યા પ્રશ્નોનો એક અરીસો છે. દ્રશ્ય અને અદ્રશ્યની વચ્ચે આંખમાં જે રમી રહ્યું છે, એ દ્રશ્ય શું હશે? તું નથી તો પછી આ જીવવાનો તર્ક શું હશે? ગઝલની શરૂઆત જ એક ભયાનક ખાલીપાથી થાય છે. આપણે ઘણીવાર ભીડમાં હોઈએ છીએ, છતાં આંખો સામે એક જ ચહેરો અથવા એક જ દ્રશ્ય સતત રમી રહ્યું હોય છે. એ દ્રશ્ય કદાચ વીતેલી કોઈ ક્ષણનું છે અથવા તો કદાચ ક્યારેય પૂરી ન થનારી કોઈ ઈચ્છાનું. જ્યારે કોઈ ખાસ વ્યક્તિ જીવનમાંથી જતું રહે છે, ત્યારે સૌથી મોટો પ્રશ્ન 'તર્ક'નો ઊભો થાય છે. લોજિક શું છે આ શ્વાસ લેવાનું? જો ગંતવ્ય જ નથી, તો રસ્તા પર ચાલવાનો અર્થ શું? સમય: મલમ કે મીઠું? ખુલ્લા જખ્મો પર સમયનું મીઠું ભભરાવી દીધું, ખબર નહોતી કે આ મલમનો અર્થ શું હશે? દુનિયા કહે છે કે સમય દરેક ઘાને રુઝાવી દે છે. પણ શું ખરેખર એવું હોય છે? ઘણીવાર સમય ઘા રુઝાવવાને બદલે તેને વકરતો કરે છે. અહીં 'મીઠું' શબ...

શબ્દોમાં ક્યાં બધું જ લખાય છે જિગર, ઘણું ખરું તો કોરા કાગળમાં જ રહી જાય છે. આંસુને વહેવા માટે હવે રસ્તો નથી મળતો, બધો જ દરિયો ભીતરી ઉદાસીમાં રહી જાય છે. મકાનો ચણવામાં ઉંમર આખી ખર્ચાઈ ગઈ, પણ અસલી ઘર તો પેલી જૂની યાદમાં રહી જાય છે. કફન પાછળની શાંતિને જોઈને એ સમજાયું, કે બધો જ શોર તો જીવતા શ્વાસમાં રહી જાય છે. જેને બધી જ ખબર છે એ મૌન થઈને બેઠો છે, અધકચરું જ્ઞાન જ નકામી ચર્ચાઓમાં રહી જાય છે. ઈશ્વરને શોધવા નીકળેલા લાખો થાકી ગયા, ખબર નહોતી કે એ તો ખુદના જ અહેસાસમાં રહી જાય છે. જિંદગી આખી જે 'હું' પાછળ દોડતી રહી 'જિગર', અંતે એ જ 'હું' સ્મશાનની રાખમાં રહી જાય છે. આજે ફરી એકવાર કલમ પકડી છે, પણ હાથ થોડા ધ્રુજે છે. મનમાં વિચારોનું એવું વંટોળ છે જેને શબ્દોમાં બાંધવું કદાચ પવનને મુઠ્ઠીમાં પકડવા જેવું છે. આપણે બધા જિંદગી આખી કંઈક ને કંઈક કહેવા મથતા હોઈએ છીએ, પણ શું આપણે ખરેખર બધું કહી શકીએ છીએ? શબ્દોમાં ક્યાં બધું જ લખાય છે જિગર, ઘણું ખરું તો કોરા કાગળમાં જ રહી જાય છે. સાચું કહું તો, આપણી જિંદગી એ કોરા કાગળ જેવી જ છે. આપણે એના પર સંબંધો, સફળતા અને સપનાઓના અક્ષરો પાડીએ છીએ, પણ...

નથી ફરિયાદ કિસ્મતથી કે રસ્તાઓ પથરાળ છે, અમે તો એ છીએ જે શૂળમાં પણ ખીલતા ગુલાબ છે. તમે ભલે ભૂસી નાખ્યું છે મારું નામ કાગળ પર, પણ આ 'જિગર' ના અક્ષરો તો રૂંવે-રૂંવે લલાટ છે. નથી એ પ્રેમ કે જે મંગળસૂત્રના બંધનમાં અટકે, મારો તો આત્મા સાથે થયેલો એ સંવાદ છે. ભલે આ આંગળીઓ રિક્વેસ્ટમાં ભૂલી પડી 'તી ક્યારેક, પણ મારી કલમની ધાર તો આજેય લાજવાબ છે. મહેસાણાની ગરમી ને અમદાવાદનો આ શોર છે, તોય ભીતર જે ગુંજે છે, એ જ મોટો નાદ છે. થાય છે વાહ-વાહ જ્યારે મહેફિલમાં 'શાયર સાહેબ', ત્યારે સમજાય છે કે વિરહ જ સાચો આશીર્વાદ છે.   આજે મન થોડું જુદા અંદાજમાં છે. ઘણીવાર આપણને લાગે છે કે જીવનમાં જે નથી મળ્યું એ જ આપણી સૌથી મોટી હાર છે. પણ શું ખરેખર એવું છે? આજે જ્યારે હું પાછળ વળીને જોઉં છું, ત્યારે સમજાય છે કે જો એ જૂના સંબંધો અત્યારે મારી સાથે હોત, તો કદાચ હું આટલું ઊંડું લખી જ ના શક્યો હોત. કલાકાર હંમેશા અધૂરપમાંથી જન્મે છે, અને આજે હું મારી એ અધૂરપને જ મારો શણગાર બનાવવા માંગું છું. ૧. રસ્તાઓ અને રાહીનો સંબંધ મકર રાશિનો જાતક હોવાના નાતે શનિએ મને હંમેશા પથરાળ રસ્તાઓ જ આપ્યા છે. મહેસાણાની એ ગલીઓથી ...

૧. માટીનો થાક અને અંતિમ મુસાફરી આપણું આ શરીર જે પંચતત્વની માટીનું બનેલું છે, તે હવે થાક્યું છે. વર્ષો સુધી આત્માના ભારને વેંઢાર્યા પછી હવે એ માટી જ પૂછી રહી છે કે મારો વિસામો ક્યાં છે? જે 'પિંજર' (શરીર) ને આટલી જહેમતથી સાચવ્યું, તેની છેલ્લી મજલ એટલે કે મૃત્યુનો પડાવ હવે કેટલો દૂર છે? અહીં દેહની નશ્વરતાનો સ્વીકાર છે. ૨. ઉછીના શ્વાસ અને કર્મોનો હિસાબ આ શ્વાસ આપણા નથી, કુદરત પાસેથી લીધેલું ઋણ છે. ગઝલકાર ચેતવણી આપે છે કે જ્યારે આ 'ઉછીના' શ્વાસ પાછા આપવાનો સમય આવશે, ત્યારે હિસાબ ચોખ્ખો રાખજો. માણસ દુનિયા સામે ભલે ગમે તેવો દેખાય, પણ ઈશ્વરના દરબારમાં તેની 'અસલ' (સાચી ઓળખ/કર્મો) જ બોલશે. શું તમે તમારી અસલિયત બતાવવા તૈયાર છો? ૩. સત્યનું થીજી જવું અને લોહીનું ઝેર આજના ક્રોધ અને અહંકારની 'લુખી ગરમી'માં સત્ય ક્યાંક ખોવાઈ ગયું છે અથવા થીજી ગયું છે. માણસની અંદર ઈર્ષ્યા અને દ્વેષનું ઝેર વહે છે, છતાં તે બહારથી 'ઉમદા ગઝલ' જેવો સુંદર દેખાવાનો ડોળ કરે છે. આ પંક્તિ માણસના બેવડા વ્યક્તિત્વ પર કરારો પ્રહાર કરે છે. ૪. પંચતત્વનું શરણ અને અગ્નિની દખલ જીવનના અંતિમ તબક્કે ...

મારી કલમ જ્યારે જ્યારે કાગળ પર ઉતરે છે, ત્યારે ઘણીવાર એ શબ્દો નથી હોતા, પણ મારા અંતરનો એક ચિત્કાર હોય છે. આજે મારે મારી જ આ બે પંક્તિઓ વિશે થોડી વાત કરવી છે, જે કદાચ તમારા દિલના કોઈ ખૂણે પડેલી ઉદાસીને સ્પર્શી જશે: મેં શ્વાસના ઉંબરે જીવવાની છેલ્લી કરગણ રોકી દીધી છે, મેં અંધારાને જ ઓઢીને મારી ઓળખાણ રોકી દીધી છે. જીવનમાં એક સમય એવો આવે છે જ્યારે માણસ દલીલોથી, અપેક્ષાઓથી અને ખુદ નસીબ સામેની લડાઈથી થાકી જાય છે. 'શ્વાસના ઉંબરે જીવવાની છેલ્લી કરગણ' રોકી દેવી એટલે શું? એનો અર્થ એ નથી કે જીવન ટૂંકાવી દેવું, પણ એનો અર્થ એ છે કે હવે મારે કોઈની પાસે ભીખ નથી માંગવી—ન પ્રેમની, ન સમયની, ન જીવવાની કોઈ આશાની. જ્યારે દુનિયા તમારા અસ્તિત્વની કદર કરવાનું ભૂલી જાય, ત્યારે ખુદને સાબિત કરવાની એ આખરી કોશિશ પણ મેં હવે થંભાવી દીધી છે. મેં વિધાતા પાસેની એ કરગણ, એ આજીજી હવે બંધ કરી દીધી છે. બીજી પંક્તિમાં એક ગજબનો સંતોષ અને સ્વીકાર છે. 'અંધારાને જ ઓઢી લેવું'એટલે દુનિયાના દેખાડાના અજવાળાથી દૂર થઈ જવું. લોકો ઘણીવાર પોતાની ઓળખાણ બનાવવા માટે આખી જિંદગી દોડતા રહે છે, પણ મેં મારી એ દોડ રોકી દીધી છે. મેં...

ગઝલની શરૂઆત જ એક જડ ગણાતા પથ્થર સાથેના સંવાદથી થાય છે. આપણે જેને શાંત સમજીએ છીએ, કદાચ એ એની અંદર એક ભવ્ય એકાંતને સાચવીને બેઠો છે. આપણી દોડધામ ભરેલી દુનિયામાં આપણે એ 'એકાંત' ભૂલી ગયા છીએ. જ્યારે આપણે મોટા સપનાઓ (આભ) લઈને નીકળીએ છીએ, ત્યારે સમજાય છે કે અહીંના રસ્તાઓ જ 'ભ્રાંત' એટલે કે છેતરામણા છે. જે દેખાય છે એ સત્ય નથી, અને જે સત્ય છે એ દેખાતું નથી. આ રચનામાં મેં સમયની ક્રૂરતા પર પણ ભાર મૂક્યો છે. ઘડિયાળના કાંટા જાણે માણસનું લોહી પીતા હોય એમ સમય સતત વહેતો જાય છે. નવાઈની વાત તો એ છે કે સૂરજ ઉગતા બરફ તો ઓગળી જાય છે, પણ માણસનું મન હજુ 'હેમંત' જેવું થીજી ગયેલું છે. વિજ્ઞાને પ્રગતિ કરી પણ માણસની સંવેદનાઓ હજુ કેમ જડ છે? એ મોટો સવાલ છે. આપણે અરીસામાં જોઈને સંતોષ માની લઈએ છીએ, પણ અરીસો માત્ર શરીર બતાવે છે, સત્ય તો પડછાયા જેવું કાળું અને ઘેરું હોય છે. અને અંતે, જ્યારે મેં આ ગઝલ પૂરી કરી ત્યારે મને સમજાયું કે જીવનમાં જ્યારે તમે બધું જ ખોઈને 'શૂન્ય' થઈ જાવ છો, ત્યારે જ તમે સાચા અર્થમાં શણગાર સજ્યો કહેવાય. કારણ કે જ્યાં બધું પૂરું થાય છે (અંત), ત્યાંથી જ એક નવી સમજણન...

૧. નિરાકાર અવસ્થા અને મૌનનું વ્યાકરણ ગઝલની શરૂઆત જ ત્યાંથી થાય છે જ્યાં અસ્તિત્વની બધી સીમાઓ ઓગળી જાય છે. આપણે હંમેશા કોઈને કોઈ 'આકાર' કે 'ઓળખ'માં જીવીએ છીએ, પણ જ્યારે તમે તમારી ભીતર ઉતરો છો ત્યારે સમજાય છે કે સાચું તત્વ તો 'નિરાકાર' છે. મારું મૌન એટલું ગહન છે કે એને સમજવા માટે દુનિયાની કોઈ ભાષા કે વ્યાકરણ પાસે પૂરતા શબ્દો નથી. ૨. અપેક્ષા વગરનો પ્રેમ પ્રેમમાં આપણે ઘણીવાર 'પ્રતિસાદ' શોધતા હોઈએ છીએ, પણ અહીં વાત કંઈક અલગ છે. જો તમારી ચાહત સાચી હોય, તો સામેની વ્યક્તિને એની ખબર હોવી પણ જરૂરી નથી. મારો પ્રેમ એવા સૂરજ જેવો છે જે કોઈના ઉદય કે અસ્ત પર નિર્ભર નથી, એ પોતાની મસ્તીમાં સ્વયંપ્રકાશિત છે. ૩. ભીતરની એ ખાલી જગ્યા દરેક માણસ પોતાની અંદર કંઈક ને કંઈક ભરીને જીવે છે—યાદો, અહંકાર કે ઈચ્છાઓ. પણ મેં મહેનત કરીને મારી અંદર એક એવી 'ખાલી જગ્યા' કોતરી છે, જ્યાં મારું પોતાનું અસ્તિત્વ (હું-પણું) પણ નથી. અને નવાઈની વાત એ છે કે જ્યાં 'હું' નથી, ત્યાં આખી દુનિયા માટે જગ્યા છે, ત્યાં કોઈનો ઇનકાર નથી. ૪. ખોઈને પામવાની ફિલસૂફી દુનિયા આખી જિંદગી 'પામવા...

જીવનમાં ઘણીય ભૂલો કરી હતી મે , પણ હવે મારાથી એક પણ ભૂલ નહિ થાય . મરીઝ બન્યો હતો અને તને ઈલાજમાં લેવા માગતો હતો , અફસોસ મારી આ બીમારી હવે ક્યારેય ઠીક નહિ થાય . તારું મારા જીવનમાંથી છૂટા પડવું પછી મારે દિનરાત રડવું , તારી એક યાદમાં મારી આ રાત ક્યારેય પસાર નહિ થાય . સદાય દરેક સવારમાં તને નિહાળવા માંગતો હતો , પણ લાગે છે મારી આવી ક્યારેય સવાર નહિ થાય . વિતાવેલી ક્ષણોની યાદી લેવી , અંતે તારી માફી લેવી , તારા પ્રેમમાં મારું આ "દિલ" ક્યારેય ગરીબ નહિ થાય . હતી બન્નેમાં ખૂબ ખુદ્દારી તોય કિસ્મતે કરી ગદ્દારી , પણ ચિખ આ "શાયર" ની કોઈને નહિ સંભળાય. માથે લાલ સિંદૂર અને ગળામાં મારા નામનું મંગળસૂત્ર , પણ હવે આ બન્નેની જોડનો ક્યારેય ઇતિહાસ નહિ રચાય . સજેલી જોવી હતી તને , લાલ પાનેતરમાં ફક્ત મારા માટે , પણ બીજાના બંધનમાં જોડાતા તને , મારાથી નહિ જોવાય . રચી તે આવી વ્યથા , કેમ સારી ના લખી મારી છઠ્ઠીની કથા , આમ તડપાવીને કુદરત તારું પણ ક્યારેય સારું નહિ થાય . લઈને બીજો જન્મ , તું આવજે આજ હાયખે , મારી એક શાયરીમાં આ વાત ક્યારેય પૂરી નહિ થાય . શું લેખ છે મારા , અહીંયા નામ...

લોકો તમને માણે એ પહેલાં મેણાંઓના સલામ આવે છે, શબ્દો જ્યારે લોહી બને, ત્યારે જ ગઝલોના દામ આવે છે. સીંચી છે આ વેદના મેં એકાંતના અંધારે "જિગર", બાકી મહેફિલમાં તો બસ, વહેંચાતા ખુશીના જામ આવે છે. તમે જેને પથ્થર કહો છો, એ કલાકાર માટે મૂર્તિ છે, ઠીકરાંઓ પણ ઘસાય, ત્યારે જ મંદિરમાં કામ આવે છે. આ દુનિયાને બસ છેલ્લી આવૃત્તિ જોવાની આદત છે, રચના પાછળ કેટલાય મોત, એ તો માત્ર કલાકારને યાદ આવે છે. અને આ રિવાજ બધાજ કલાકાર નિભાવે છે "જિગર", ચિતા પહેલાં પણ જે સળગે, એવા જ શાયરોના નામ આવે છે. દુનિયાને લાગે છે કે સ્ટેજ પર ઉભેલો શાયર ખૂબ નસીબદાર છે. હજારોની મેદની, વાહ-વાહીના સૂર અને ચારેબાજુ તાળીઓનો ગડગડાટ. પણ એ તાળીઓના ગડગડાટ નીચે દબાયેલી એક કલાકારની ચીસ કોઈને સંભળાતી નથી. લોકો તો બસ છેલ્લી આવૃત્તિ જુએ છે, પણ એ 'આવૃત્તિ' સુધી પહોંચવા માટે કલાકાર કેટલી વાર અંદરથી મર્યો હોય છે, એનો હિસાબ તો માત્ર એની એકલતા પાસે જ હોય છે. "લોકો તમને માણે એ પહેલાં મેણાંઓના સલામ આવે છે, શબ્દો જ્યારે લોહી બને, ત્યારે જ ગઝલોના દામ આવે છે." સમાજની આ એક કરુણતા છે. જ્યારે તમે કંઈક નવ...

દુનિયા માટે કવિતા માત્ર શબ્દોની ગોઠવણ હોય છે, પણ લખનાર માટે એ તેના આત્માનો એક ટુકડો હોય છે. લોકો પૂછે છે કે, "તમે આટલું દર્દ ક્યાંથી લાવો છો?" પણ એમને કોણ સમજાવે કે આ દર્દ લાવવું નથી પડતું, એ તો લોહીમાં ભળીને કાગળ પર ઉતરી આવે છે. જ્યારે હૃદયમાં ભરેલું મૌન અસહ્ય થઈ જાય, ત્યારે જ કલમ હાથમાં પકડવી પડે છે. ૧. પીડાનું શબ્દોમાં રૂપાંતર કહેવાય છે કે જ્યારે માણસ પાસે બોલવા માટે કંઈ હોતું નથી, ત્યારે તે લખવાનું શરૂ કરે છે. પણ સત્ય એ છે કે જ્યારે માણસ પાસે કહેવા માટે એટલું બધું હોય છે જે કોઈ સમજી શકતું નથી, ત્યારે તે કવિતાનો સહારો લે છે. મારી દરેક પંક્તિ પાછળ એક એવો કિસ્સો દટાયેલો હોય છે, જે કદાચ હું ક્યારેય કોઈને કહી નહીં શકું. એ અધૂરો પ્રેમ, એ વિખૂટા પડવાની ક્ષણો અને એ રાતોની એકલતા—જ્યારે આ બધું ભેગું થાય છે, ત્યારે એક કવિતા જન્મે છે. ઘણીવાર મને લાગે છે કે કવિતા એ માત્ર લેખન નથી, પણ એક પ્રકારનું 'વિસર્જન' છે. આપણે આપણી અંદર રહેલી વેદનાને શબ્દોમાં વહાવી દઈએ છીએ જેથી અંદરનો ભાર થોડો ઓછો થાય. પણ શું ખરેખર ભાર ઓછો થાય છે? કે પછી એ શબ્દો બનીને કાયમ માટે આપણી સાથે રહી જાય છે? ૨. ...

ડગે ના પગે, એવી તો તું સ્ત્રી જ નથી, ડરે ને ના ભાગે, એવી તો તું સ્ત્રી જ નથી. કરારે તું બંધાઈ, થઈ ખૂબ જ મજબૂર, છે ઔકાત તો કહીદે, હવે મને આ મંજૂર જ નથી. ક્યાં સુધી આ જૂઠા સહારાના ઓઠાં તું રાખીશ? સાચી હો જો તું, તો આ છેલ્લો રસ્તો તું કાપીશ. જિગરના શબ્દો હવે તારી 'હા' કે 'ના' ના મોહતાજ નથી, કાં તો તું મારી છે, કાં તારામાં સ્ત્રી હોવાનો મિજાજ જ નથી. ~ jigarshayar આ પંક્તિઓ કોઈ વિરહમાં રડતા પ્રેમીની નથી, પણ એ સ્ત્રીના અસ્તિત્વ સામેનો મારો એક એવો સવાલ છે જેનો જવાબ કદાચ એની પાસે પણ નથી. આજે જ્યારે એ કોઈ બીજાના ઘરનો ઉંબરો ઓળંગી ચુકી છે, ત્યારે મને એ વાતનું દર્દ નથી કે એ મારી ના થઈ, પણ એ વાતનો કટાક્ષ છે કે એ પોતાની પણ ના થઈ શકી. ૧. ડર એ તારો સ્વભાવ હતો કે બહાનું? “ડગે ના પગે, એવી તો તું સ્ત્રી જ નથી, ડરે ને ના ભાગે, એવી તો તું સ્ત્રી જ નથી.” તારું એ કહેવું કે "હું મજબૂર છું," "મારા પગ ડગે છે," "મને સમાજથી ડર લાગે છે"—મેં એક સમયે એને તારી કોમળતા સમજી હતી. પણ આજે સમજાય છે કે એ તારો મિજાજ નહીં, તારી કાયરતા હતી. જો તું લડી ના શકે, જો તું તારા પગ પર અડગ ...

ઘણીવાર એવું બને છે કે જે વાતો આપણે કોઈને કહી નથી શકતા, એ કાગળ પર શબ્દો બનીને ઉતરી આવે છે. મારી આ ગઝલ પણ કોઈ કલ્પના નથી, પણ મારા જીવનના એ પડાવની વાસ્તવિકતા છે જ્યાં મેં દુનિયાના શોરબકોર કરતાં મારા મૌનને વધુ મહત્વ આપ્યું છે. આજે આ બ્લોગ દ્વારા હું મારા એ જ વિચારો અને દરેક શેર પાછળ છુપાયેલી મારી વેદના અને ફિલસૂફી તમારી સાથે વહેંચવા માંગું છું. ૧. સમય અને સમજણની મીઠાશ "નથી ઉતાવળ મને કોઈ, સમયને પણ સમજાય છે, કે ખારાશ ઘટ્યા પછી જ સમંદર પણ પીવાય છે." જિંદગીના શરૂઆતના વર્ષોમાં આપણને બધું જ અત્યારે ને અત્યારે જ મેળવી લેવાની ઘેલછા હોય છે. પણ અનુભવ મને શીખવે છે કે ઉતાવળમાં લીધેલા નિર્ણયો અને કાચી સમજણ હંમેશા ખારાશ આપે છે. જેમ સમુદ્રનું પાણી ખારું હોય તો તે તરસ નથી છીપાવી શકતું, તેમ આપણા સ્વભાવની કડવાશ જ્યાં સુધી સમયના વહેણ સાથે ઓગળી ન જાય, ત્યાં સુધી આપણે પરિપક્વ નથી બનતા. આજે મને કોઈ ઉતાવળ નથી, કારણ કે મને સમજાયું છે કે સમય જ સૌથી મોટો મલમ છે અને તે જ બધું સ્થિર કરે છે. ૨. ભૂતકાળની રાખ અને વર્તમાનનો સ્વીકાર "વર્ષો સુધી મેં મારી રાખને જ સાચવી રાખી છે, જે ખાક થઈ ગયા હોય, ...

 જીવનમાં પ્રેમ અને સંબંધોના અનેક રૂપો હોય છે, પરંતુ સૌથી ઉમદા રૂપ એ છે જ્યાં વ્યક્તિ પોતાની ખુશી કરતાં સામા પાત્રની સફળતામાં વધુ આનંદ અનુભવે. જાણીતા શાયર @jigarshayar ની આ ગઝલ અહંકારના વિસર્જન અને નિઃસ્વાર્થ લાગણીઓની એક સુંદર અભિવ્યક્તિ છે. ચાલો, આ ગઝલના ઊંડાણમાં ઉતરીએ અને તેના દરેક શેરના ભાવાર્થને સમજીએ. ૧. સફળતા: આત્માનો પ્રકાશ > એક ઝલક મળી આત્માને, એ પ્રકાશ કેરા તારાથી, > ખુશી ફરી રહી છે આંગણે, તારી આ સફળતાથી. ગઝલની શરૂઆત જ અત્યંત સકારાત્મકતા સાથે થાય છે. અહીં શાયર કોઈની સફળતાને માત્ર એક સમાચાર નથી ગણતા, પણ તેને 'આત્માનો પ્રકાશ' કહે છે. જ્યારે આપણે કોઈને હૃદયપૂર્વક ચાહતા હોઈએ, ત્યારે તેની પ્રગતિ આપણા આખા અસ્તિત્વને ઝળહળતું કરી દે છે. આ પંક્તિઓમાં એક એવા મિલનનો અનુભવ થાય છે જ્યાં સામા પાત્રની સિદ્ધિ શાયરના પોતાના આંગણાનો ઉત્સવ બની જાય છે. ૨. મંજિલ કરતા માર્ગનું મહત્વ > મન મંજિલ પર પહોંચ્યું કે નહીં, હવે શું ફરક પડે છે? > તારી અગાશીમાં સિતારા છે, હરખ થયો આ નજારાથી. આ શેર આખી ગઝલનો સૌથી ભાવુક અંશ છે. અહીં 'હું' ઓગળીને 'તું' બની જાય છે. સામાન્ય રીતે મ...

  "Evolution is not just about growing older; it's about growing deeper." ~ jigarshayar ઉત્ક્રાંતિ: ઉંમરનું વધવું એ માત્ર અંક છે, પણ સમજણનું ઊંડાણ એ જ સાચી સિદ્ધિ છે આજે ગેલેરી સ્ક્રોલ કરતાં કરતાં ૧૦ વર્ષ જૂનો એક ફોટો નજર સામે આવ્યો. દરિયાકિનારે ઊભેલો એ ૧૮-૨૦ વર્ષનો યુવાન, જેની આંખોમાં આખું આકાશ આંબવાની જીદ હતી. એ ફોટાને જોતા જ મનમાં એક વિચાર સ્ફૂર્યો, જે આજે મારો જીવનમંત્ર બની ગયો છે: "Evolution is not just about growing older; it's about growing deeper." ઘણીવાર આપણે માની લઈએ છીએ કે જેમ જેમ ઉંમર વધશે, તેમ તેમ આપણે સફળ થઈશું. પણ ૧૦ વર્ષના આ લાંબા ગાળાએ મને શીખવ્યું છે કે વિકાસ (Evolution) એટલે માત્ર સફેદ થતા વાળ કે વધતી જતી ઉંમર નથી. સાચો વિકાસ એ છે કે તમે તમારી અંદર કેટલા ઊંડા ઉતરો છો. સપાટી પરનું તોફાન અને તળિયાની શાંતિ ૧૦ વર્ષ પહેલાં જ્યારે હું એ દરિયાકિનારે ઉભો હતો, ત્યારે મને દરિયાના ઉછળતા મોજાં આકર્ષતા હતા. મને લાગતું હતું કે જીવન એટલે બસ આ મોજાંઓની જેમ સતત દોડતા રહેવું. પણ સમય જતાં, જ્યારે જિંદગીએ અસલ મોજાંઓ ઉછાળ્યા—પછી તે વિઝા રિજેક્શન હોય, આર્થિક સં...