શબ્દોની પાછળ છુપાયેલું મૌન: જ્યારે કવિતા બોલે છે.
દુનિયા માટે કવિતા માત્ર શબ્દોની ગોઠવણ હોય છે, પણ લખનાર માટે એ તેના આત્માનો એક ટુકડો હોય છે. લોકો પૂછે છે કે, "તમે આટલું દર્દ ક્યાંથી લાવો છો?" પણ એમને કોણ સમજાવે કે આ દર્દ લાવવું નથી પડતું, એ તો લોહીમાં ભળીને કાગળ પર ઉતરી આવે છે. જ્યારે હૃદયમાં ભરેલું મૌન અસહ્ય થઈ જાય, ત્યારે જ કલમ હાથમાં પકડવી પડે છે.
૧. પીડાનું શબ્દોમાં રૂપાંતર
કહેવાય છે કે જ્યારે માણસ પાસે બોલવા માટે કંઈ હોતું નથી, ત્યારે તે લખવાનું શરૂ કરે છે. પણ સત્ય એ છે કે જ્યારે માણસ પાસે કહેવા માટે એટલું બધું હોય છે જે કોઈ સમજી શકતું નથી, ત્યારે તે કવિતાનો સહારો લે છે. મારી દરેક પંક્તિ પાછળ એક એવો કિસ્સો દટાયેલો હોય છે, જે કદાચ હું ક્યારેય કોઈને કહી નહીં શકું. એ અધૂરો પ્રેમ, એ વિખૂટા પડવાની ક્ષણો અને એ રાતોની એકલતા—જ્યારે આ બધું ભેગું થાય છે, ત્યારે એક કવિતા જન્મે છે.
ઘણીવાર મને લાગે છે કે કવિતા એ માત્ર લેખન નથી, પણ એક પ્રકારનું 'વિસર્જન' છે. આપણે આપણી અંદર રહેલી વેદનાને શબ્દોમાં વહાવી દઈએ છીએ જેથી અંદરનો ભાર થોડો ઓછો થાય. પણ શું ખરેખર ભાર ઓછો થાય છે? કે પછી એ શબ્દો બનીને કાયમ માટે આપણી સાથે રહી જાય છે?
૨. "કવિતા બનેલી પ્રેમિકા" – એક સફર
મારા પુસ્તકનું શીર્ષક જ ઘણું કહી જાય છે. 'પ્રેમિકા' જ્યારે વ્યક્તિ તરીકે જતી રહે છે, ત્યારે તે 'કવિતા' બનીને પાનાઓ પર જીવતી રહે છે. એ પ્રેમ જે અધૂરો રહી ગયો, એ આ કવિતાઓના માધ્યમથી પૂર્ણતા શોધવાનો પ્રયત્ન કરે છે. વાચકો જ્યારે મારી પંક્તિઓ વાંચે છે અને કહે છે કે "આ તો મારા જ દિલની વાત છે," ત્યારે મને સમજાય છે કે પીડાની કોઈ ભાષા નથી હોતી, એ તો બસ અનુભવવાની હોય છે.
મેં હંમેશા પ્રયત્ન કર્યો છે કે મારું લખાણ માત્ર વાંચવા માટે નહીં, પણ અનુભવવા માટે હોય. તેમાં એ 'વજન' (વજનદાર લખાણ) હોવું જોઈએ જે વાચકને અંદરથી હલાવી દે. કવિતા એ નથી જે વાંચીને તમે સ્મિત કરો, કવિતા એ છે જે વાંચીને તમારી આંખના ખૂણા ભીના થઈ જાય.
૩. શબ્દો અને મૌન વચ્ચેનો સંઘર્ષ
એક લેખક તરીકે મારો સૌથી મોટો સંઘર્ષ શબ્દો અને મૌન વચ્ચેનો છે. કેટલુંય એવું છે જે લખી શકાય છે, પણ ઘણું એવું છે જે માત્ર મૌન રહીને જ કહી શકાય. મારા બ્લોગ પર હું જ્યારે પણ કોઈ નવી શાયરી કે લેખ મૂકું છું, ત્યારે એમાં મારા મૌનનો પડઘો હોય છે.
જે લોકો મને ઓળખે છે, તે કદાચ મને 'જીગર' તરીકે જોતા હશે, પણ જે લોકો મને વાંચે છે, તે મને 'જિગરશાયર' તરીકે અનુભવે છે. આ બંને વચ્ચેનો તફાવત જ મારી કવિતાની સુંદરતા છે.
૪. અંતિમ વિચાર
તમે જે વાંચો છો એ માત્ર શાહી છે, પણ જે હું અનુભવું છું એ શ્વાસ છે. કદાચ કોઈ દિવસ એવો આવશે જ્યારે આ શબ્દો ખૂટી જશે, પણ એ મૌન તો હંમેશા રહેશે. ત્યાં સુધી, મારી કલમ ચાલતી રહેશે—તમારા માટે, મારા માટે અને એ યાદો માટે જે ક્યારેય ભૂંસાવાની નથી.
"મેં જે ગુમાવ્યું છે એનો હિસાબ ક્યાં માંગુ?
બસ, થોડા શબ્દો વધ્યા છે, એમાં જ મારું આખું આકાશ માંગુ."
~ jigarshayar
Comments
Post a Comment