Posts

Showing posts from May, 2026

દરેક હાસ્ય પાછળ એક વાર્તા હોય છે, અને દરેક ગઝલ પાછળ એક નામ. ✍️

કહેવાય છે કે જ્યારે શબ્દો થાકી જાય છે, ત્યારે મૌન બોલવાનું શરૂ કરે છે. પણ જ્યારે એ મૌન પણ અસહ્ય બની જાય, ત્યારે જન્મે છે એક ગઝલ. આજે મારે એવી જ એક રચના વિશે વાત કરવી છે જે માત્ર કાગળ પર ઉતરેલા અક્ષરો નથી, પણ મારા અસ્તિત્વના વણઉકેલ્યા પ્રશ્નોનો એક અરીસો છે. દ્રશ્ય અને અદ્રશ્યની વચ્ચે આંખમાં જે રમી રહ્યું છે, એ દ્રશ્ય શું હશે? તું નથી તો પછી આ જીવવાનો તર્ક શું હશે? ગઝલની શરૂઆત જ એક ભયાનક ખાલીપાથી થાય છે. આપણે ઘણીવાર ભીડમાં હોઈએ છીએ, છતાં આંખો સામે એક જ ચહેરો અથવા એક જ દ્રશ્ય સતત રમી રહ્યું હોય છે. એ દ્રશ્ય કદાચ વીતેલી કોઈ ક્ષણનું છે અથવા તો કદાચ ક્યારેય પૂરી ન થનારી કોઈ ઈચ્છાનું. જ્યારે કોઈ ખાસ વ્યક્તિ જીવનમાંથી જતું રહે છે, ત્યારે સૌથી મોટો પ્રશ્ન 'તર્ક'નો ઊભો થાય છે. લોજિક શું છે આ શ્વાસ લેવાનું? જો ગંતવ્ય જ નથી, તો રસ્તા પર ચાલવાનો અર્થ શું? સમય: મલમ કે મીઠું? ખુલ્લા જખ્મો પર સમયનું મીઠું ભભરાવી દીધું, ખબર નહોતી કે આ મલમનો અર્થ શું હશે? દુનિયા કહે છે કે સમય દરેક ઘાને રુઝાવી દે છે. પણ શું ખરેખર એવું હોય છે? ઘણીવાર સમય ઘા રુઝાવવાને બદલે તેને વકરતો કરે છે. અહીં 'મીઠું' શબ...

જ્યારે બધું વિખરાઈ જાય છે, ત્યારે જ જિંદગીનો અસલી ચહેરો દેખાય છે.

આપણે બધા એક અજીબ દોડમાં છીએ. આ દોડ છે 'બધું જ સાચવી લેવાની'. સંબંધો હોય, સપના હોય, અપેક્ષાઓ હોય કે પછી આપણી પોતાની એક ચોક્કસ છબી (Image)—આપણે ઈચ્છીએ છીએ કે બધું જ 'અકબંધ' રહે. ક્યાંય તિરાડ ન પડે, કંઈ વેરવિખેર ન થાય. પણ શું ખરેખર જિંદગી સ્થિરતાનું નામ છે? તાજેતરમાં મેં આ પંક્તિઓ લખી: બધું જ અકબંધ રાખવાની કોશિશ ના કર 'જિગર', ક્યારેક તૂટી જવામાં જ આખી જિંદગીનો સાર મળી જાય છે. ખુલ્લા હાથે જે વહેવા દીધું તે જ વ્હાલું થયું "જિગર", મુઠ્ઠી ભીંસી રાખવામાં તો રેતી પણ સરી જાય છે. આજે આ જ વાત પર થોડી નિરાંતે ચર્ચા કરવી છે. અકબંધ રાખવાનો ભાર આપણને બાળપણથી શીખવવામાં આવે છે કે 'પરફેક્ટ' બનો. ગ્લાસ તૂટે તો અવાજ થાય, પણ જ્યારે માણસ અંદરથી તૂટે છે ત્યારે કોઈ અવાજ નથી થતો, બસ એક ભાર અનુભવાય છે. આપણે લોખંડની જેમ મક્કમ દેખાવા માંગીએ છીએ. આપણે ઈચ્છીએ છીએ કે આપણી દુનિયામાં બધું જ વ્યવસ્થિત હોય. પણ યાદ રાખો, જે વસ્તુ અકબંધ છે, જે જડ છે, એ ક્યારેય વિકસી શકતી નથી. જ્યારે આપણે કોઈ સંબંધને કે કોઈ પરિસ્થિતિને જબરદસ્તી 'અકબંધ' રાખવાની કોશિશ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણે હકી...

કોરો કાગળ અને અધૂરી વાતો: જિંદગીનું એક અકબંધ સત્ય

શબ્દોમાં ક્યાં બધું જ લખાય છે જિગર, ઘણું ખરું તો કોરા કાગળમાં જ રહી જાય છે. આંસુને વહેવા માટે હવે રસ્તો નથી મળતો, બધો જ દરિયો ભીતરી ઉદાસીમાં રહી જાય છે. મકાનો ચણવામાં ઉંમર આખી ખર્ચાઈ ગઈ, પણ અસલી ઘર તો પેલી જૂની યાદમાં રહી જાય છે. કફન પાછળની શાંતિને જોઈને એ સમજાયું, કે બધો જ શોર તો જીવતા શ્વાસમાં રહી જાય છે. જેને બધી જ ખબર છે એ મૌન થઈને બેઠો છે, અધકચરું જ્ઞાન જ નકામી ચર્ચાઓમાં રહી જાય છે. ઈશ્વરને શોધવા નીકળેલા લાખો થાકી ગયા, ખબર નહોતી કે એ તો ખુદના જ અહેસાસમાં રહી જાય છે. જિંદગી આખી જે 'હું' પાછળ દોડતી રહી 'જિગર', અંતે એ જ 'હું' સ્મશાનની રાખમાં રહી જાય છે. આજે ફરી એકવાર કલમ પકડી છે, પણ હાથ થોડા ધ્રુજે છે. મનમાં વિચારોનું એવું વંટોળ છે જેને શબ્દોમાં બાંધવું કદાચ પવનને મુઠ્ઠીમાં પકડવા જેવું છે. આપણે બધા જિંદગી આખી કંઈક ને કંઈક કહેવા મથતા હોઈએ છીએ, પણ શું આપણે ખરેખર બધું કહી શકીએ છીએ? શબ્દોમાં ક્યાં બધું જ લખાય છે જિગર, ઘણું ખરું તો કોરા કાગળમાં જ રહી જાય છે. સાચું કહું તો, આપણી જિંદગી એ કોરા કાગળ જેવી જ છે. આપણે એના પર સંબંધો, સફળતા અને સપનાઓના અક્ષરો પાડીએ છીએ, પણ...

ખુમારીનો ખજાનો

નથી ફરિયાદ કિસ્મતથી કે રસ્તાઓ પથરાળ છે, અમે તો એ છીએ જે શૂળમાં પણ ખીલતા ગુલાબ છે. તમે ભલે ભૂસી નાખ્યું છે મારું નામ કાગળ પર, પણ આ 'જિગર' ના અક્ષરો તો રૂંવે-રૂંવે લલાટ છે. નથી એ પ્રેમ કે જે મંગળસૂત્રના બંધનમાં અટકે, મારો તો આત્મા સાથે થયેલો એ સંવાદ છે. ભલે આ આંગળીઓ રિક્વેસ્ટમાં ભૂલી પડી 'તી ક્યારેક, પણ મારી કલમની ધાર તો આજેય લાજવાબ છે. મહેસાણાની ગરમી ને અમદાવાદનો આ શોર છે, તોય ભીતર જે ગુંજે છે, એ જ મોટો નાદ છે. થાય છે વાહ-વાહ જ્યારે મહેફિલમાં 'શાયર સાહેબ', ત્યારે સમજાય છે કે વિરહ જ સાચો આશીર્વાદ છે.   આજે મન થોડું જુદા અંદાજમાં છે. ઘણીવાર આપણને લાગે છે કે જીવનમાં જે નથી મળ્યું એ જ આપણી સૌથી મોટી હાર છે. પણ શું ખરેખર એવું છે? આજે જ્યારે હું પાછળ વળીને જોઉં છું, ત્યારે સમજાય છે કે જો એ જૂના સંબંધો અત્યારે મારી સાથે હોત, તો કદાચ હું આટલું ઊંડું લખી જ ના શક્યો હોત. કલાકાર હંમેશા અધૂરપમાંથી જન્મે છે, અને આજે હું મારી એ અધૂરપને જ મારો શણગાર બનાવવા માંગું છું. ૧. રસ્તાઓ અને રાહીનો સંબંધ મકર રાશિનો જાતક હોવાના નાતે શનિએ મને હંમેશા પથરાળ રસ્તાઓ જ આપ્યા છે. મહેસાણાની એ ગલીઓથી ...