"મજબૂરી" એ પ્રેમની હત્યા કરવાનું સૌથી સસ્તું હથિયાર છે!

ડગે ના પગે, એવી તો તું સ્ત્રી જ નથી, ડરે ને ના ભાગે, એવી તો તું સ્ત્રી જ નથી.

કરારે તું બંધાઈ, થઈ ખૂબ જ મજબૂર, છે ઔકાત તો કહીદે, હવે મને આ મંજૂર જ નથી.

ક્યાં સુધી આ જૂઠા સહારાના ઓઠાં તું રાખીશ? સાચી હો જો તું, તો આ છેલ્લો રસ્તો તું કાપીશ.

જિગરના શબ્દો હવે તારી 'હા' કે 'ના' ના મોહતાજ નથી, કાં તો તું મારી છે, કાં તારામાં સ્ત્રી હોવાનો મિજાજ જ નથી.

~ jigarshayar

આ પંક્તિઓ કોઈ વિરહમાં રડતા પ્રેમીની નથી, પણ એ સ્ત્રીના અસ્તિત્વ સામેનો મારો એક એવો સવાલ છે જેનો જવાબ કદાચ એની પાસે પણ નથી. આજે જ્યારે એ કોઈ બીજાના ઘરનો ઉંબરો ઓળંગી ચુકી છે, ત્યારે મને એ વાતનું દર્દ નથી કે એ મારી ના થઈ, પણ એ વાતનો કટાક્ષ છે કે એ પોતાની પણ ના થઈ શકી.

૧. ડર એ તારો સ્વભાવ હતો કે બહાનું?

“ડગે ના પગે, એવી તો તું સ્ત્રી જ નથી, ડરે ને ના ભાગે, એવી તો તું સ્ત્રી જ નથી.”

તારું એ કહેવું કે "હું મજબૂર છું," "મારા પગ ડગે છે," "મને સમાજથી ડર લાગે છે"—મેં એક સમયે એને તારી કોમળતા સમજી હતી. પણ આજે સમજાય છે કે એ તારો મિજાજ નહીં, તારી કાયરતા હતી. જો તું લડી ના શકે, જો તું તારા પગ પર અડગ ઉભી રહીને દુનિયાની આંખમાં આંખ પરોવી ના શકે, તો તું શાની સ્ત્રી? સ્ત્રી તો એ છે જે ધાર્યું કરે, બાકી ડરીને ભાગવું એ તો તારી નબળાઈ હતી જેનો તેં 'સ્ત્રીત્વ' ના નામે ઉપયોગ કર્યો.

૨. કરારની એ ગંદી રમત

“કરારે તું બંધાઈ, થઈ ખૂબ જ મજબૂર, છે ઔકાત તો કહીદે, હવે મને આ મંજૂર જ નથી.”

લગ્ન? ના, એ તારા માટે એક 'કરાર' હતો. તેં તારી લાગણીઓનો સોદો કર્યો છે. તેં લાલ જોટામાં સજીને જે ફેરા લીધા, એ ફેરા નહોતા, એ તારી આઝાદીની અંતિમયાત્રા હતી. મને એ મજબૂરી પર થૂંકવાનું મન થાય છે જે તને મારાથી દૂર લઈ ગઈ. જો તારામાં સહેજ પણ 'ઔકાત' (ક્ષમતા) હોત, તો તેં એ મંડપમાં ઊભા થઈને કહી દીધું હોત કે "મને આ મંજૂર નથી." પણ તેં મૌન રહીને તારી હસ્તી વેચી દીધી.

૩. જૂઠા સહારાનું મહોરું

“ક્યાં સુધી આ જૂઠા સહારાના ઓઠાં તું રાખીશ? સાચી હો જો તું, તો આ છેલ્લો રસ્તો તું કાપીશ.”

હવે તું બીજાના ખભે માથું મૂકીને દુનિયાને બતાવશે કે તું સુખી છે. પણ તારી આંખોમાં એ જૂઠા સહારાની તિરાડો મને સાફ દેખાય છે. તું ક્યાં સુધી આ ભ્રમમાં જીવશે? જો તારામાં સહેજ પણ સચ્ચાઈ હોત, તો તેં એ કઠિન રસ્તો પસંદ કર્યો હોત જે તારા આત્માને શાંતિ આપે. તેં રસ્તો કાપ્યો પણ કયો? પલાયનવાદનો. તેં તારી જાતને છેતરી છે, મને નહીં.

૪. મોહતાજ નથી આ જિગર (મારો પડકાર)

“જિગરના શબ્દો હવે તારી 'હા' કે 'ના' ના મોહતાજ નથી,”

અહીં મારે એ સ્પષ્ટ કરવું છે કે મારા શબ્દો હવે તારી કોઈ પ્રતિક્રિયાની રાહ નથી જોતા. આ પંક્તિ તારી સામે મારો એક પડકાર છે. જો તેં હિંમત બતાવી હોત, જો તું દુનિયા સામે લડીને મારી થઈ હોત, તો હું તને બતાવત કે પ્રેમ કોને કહેવાય. તને એ આસમાનની ઊંચાઈઓ અને લાગણીઓના એ ઊંડાણનો પરિચય કરાવત જે આ દુનિયા માટે માત્ર કલ્પના છે. પણ તેં એ મોકો ગુમાવી દીધો. તું મારી નથી થઈ, એમાં નુકસાન મારું નથી, પણ તારું છે—તેં એક સાચો પ્રેમ અને એક એવું જીવન ગુમાવ્યું છે જે તારા નસીબમાં કદાચ ફરી ક્યારેય નહીં હોય. હવે મારા શબ્દો તારાથી ઘણા ઉપર ઉઠી ચુક્યા છે.

૫. સ્ત્રીત્વના મિજાજની કડવી વાસ્તવિકતા

“કાં તો તું મારી છે, કાં તારામાં સ્ત્રી હોવાનો મિજાજ જ નથી.”

આ મારો આખરી કટાક્ષ છે. સ્ત્રી એટલે શક્તિ, સ્ત્રી એટલે મિજાજ, સ્ત્રી એટલે જીદ. જે સ્ત્રી પોતાના પ્રેમની રક્ષા ન કરી શકે, જે સ્ત્રી અન્યાયી રિવાજો સામે માથું નમાવી દે, એનામાં સ્ત્રી હોવાનો કોઈ મિજાજ જ નથી. તેં સાબિત કરી દીધું કે તું માત્ર એક હાડચામનું પૂતળું છે, જેમાં કોઈ તેજ નથી. જો તું સંપૂર્ણ રીતે મારી ના થઈ શકી, તો સમજી લેજે કે તું ક્યારેય કોઈની થઈ જ નથી શકવાની. તારો મિજાજ તો તે દિવસે જ મરી ગયો હતો જે દિવસે તેં 'હા' કહેવાની હિંમત ગુમાવી હતી.

અંતિમ વિચાર:

આ દુનિયામાં પ્રેમીઓ ઘણા મળે છે, પણ પોતાના પ્રેમને આખરી શ્વાસ સુધી નિભાવવાની તાકાત બહુ ઓછામાં હોય છે. જે 'મજબૂરી' ના ઓઠા હેઠળ જીવે છે, એમના માટે મારા હૃદયમાં નફરત પણ નથી, માત્ર અફસોસ છે કે તેઓ સાચો પ્રેમ પામવાને લાયક જ નહોતા.

Instagram: @jigarshayar

YouTube: @jigarshayar7297

~ jigarshayar